آيا لباس روحانيت لباس شهرت و خلاف عرف جامعه نيست؟ آيا روحانى با اين لباس در ميان مردم انگشتنما نمىشود.
پيروى از شيوههاى متعارف و مخالفت نكردن با رويه و روند معمول ميان مردم و خود را متفاوت از ديگران نشان ندادن، در شرايط عادى توصيه شدهاست. البته در صورتى كه يك سنّت متعارف يا روش معمول مغاير با حكم خدا يا يك حقيقت باشد و يا مصلحت مهمترى در مخالفت آن وجود داشته باشد، انسان موظف است هم خودش خلاف آن عمل كند و هم ديگران را با قول و عمل خود آگاهى بخشد.(1)
و كذلك ما ارسلنا من قبلك فى قرية من نذير الا قال مترفوها انّا وجدنا آباءنا على امه و انا على آثارهم مقتدون قال اولو جئتكم باهدى مما وجدتم عليه آباءكم؛(2)
و ما در هيچ جامعهاى پيش از تو پيامبرى نفرستاديم مگر آنكه خوشگذرانان آن گفتند ما پدران خود را بر آيينى و راهى يافتهايم و از پى آنها راه مىسپاريم. گفت هر چند هدايتكنندهتر از آنچه پدران خود را بر آن يافتهايد براى شما بياورم؟
در اين آيه خداى متعال پيروى كوركورانه از آيين پدران را كه اعتقاد به باطل و هلاكت ابدى است محكوم كردهاست.
از باب مثال اگر در جامعهاى نماز خواندن، حفظ پوشش شرعى يا تقيد به احكام خدا، عقبماندگى و بىفرهنگى تلقى گردد، انسان نبايد تنها به خاطر نظر ديگران دست از باورهاى درست خود بردارد بلكه بايد با قدرت و استقامت در مسير حق استوار بماند.
و نيز پارهاى از سختگيرىها و آداب سنگين در مسئلة ازدواج گرچه با حكم خدا مخالفتى ندارد اما مقابله و جلوگيرى از آن كه به تسهيل ازدواج جوانان و رفع زمينة گناه در اجتماع مىانجامد داراى مصلحت بيشترى است.
به بيان ديگر «عرف جامعه» و «هنجار عمومى» موضوع مستقلى براى مخالفت نيست و مخالفت با آن هميشه ارزش نمىباشد. موضوع مستقلى براى تبعيت هم نيست كه لازم باشد هميشه به دنبال آن حركت شود. اما شخصيت انسان نبايد در نظر مردم، يك شخصيت ناهنجار، منفرد، لجباز، بىمنطق و هميشه متفاوت باشد. بنابراين تا آنجا كه واجب يا مصلحت اهمى اقتضا نكند شايسته است انسان از رويه متعارف و هنجارهاى عمومى پيروى نمايد.
با حفظ اين مقدمه: اين لباس نظير لباس نظاميان، پرستاران، كارگران و ورزشكاران يك نماد كاملاً شناخته شده و موجه براى يك گروه اجتماعى است. گروهى كه وجود آن در جامعه ضرورى و جايگاه و رسالت آن بسيار پراهميت است. مشاهدة اين لباس، براى كسى كه با صنف روحانيت آشنا باشد نه موجب شگفتى و نه مجوزى براى تمسخر و هتك حرمت است و كسى كه با اين صنف آشنايى ندارد، بايد به مرور آگاهى خود را افزايش دهد. بنابراين اين لباس، خلاف عرف نيست بلكه لباس يك «عرف خاص اجتماعى» است و به جهت مصالح فراوانى كه بر آن مترتب است بايد حفظ شود.
بله اگر كسى لباس پاره، چرك، آشفته يا وارونه بر تن كند يا رنگ سرخ و زرد را براى عمامه و عبا و كفش انتخاب نمايد لباس شهرت پوشيده و شگفتى و نفرت و تمسخر مردم را برانگيختهاست و نيز اگر پارچه لباس، فوقالعاده گرانقيمت و نفيس باشد به حدى كه از انواع متعارف ميان مردم، فاصلة زيادى داشته باشد و در نگاه اول چشمها را خيره كند، پوشيدن آن عنوان «لباس شهرت» دارد و ممنوع است. اما لباس ويژة هر يك از اصناف در بين مردم، غريب و غيرعادى نيست همانگونه كه لباسهاى انتخابى عمومى اقشار مردم نيز در نوع و طرح و جنس و رنگ با هم متفاوت است اما همة آنها لباس متعارف محسوب مىشود.