11. ترديد در شايستگى

 

      طلبه مصون از اشتباه نيست و نمى‏توان تضمين كامل ارائه داد كه حرمت لباس را نگاه دارد. مسئوليت سنگين اين لباس واهمة شديدى در دل‏ها ايجاد مى‏كند. بنابراين پوشيدن لباس روحانيت جز براى افراد انگشت‏شمارى كه به شايستگى خود اعتماد كامل دارند قابل توصيه نيست.

ناگفته روشن است كه پوشيدن لباس روحانيت مشروط به شرايط و متوقف بر طى مراحلى از علم و عمل است و نيز بدون شك طلبه پيش از ملبس شدن بايد به احراز آن شايستگى‏ها يقين يا اطمينان داشته باشد اما اولاً اين شايستگى‏ها اكتسابى است و طلبه به حكم وظيفة صنفى خود بايد براى كسب آنها اقدام كند نه آنكه منتظر پيدايش معجزه‏آساى آن در وجود خود باشد. ثانياً يقين به شايستگى‏ها به معنى ايمنى از اشتباه تا پايان عمر نيست بلكه همين مقدار كه شايستگى فعلى خود را تشخيص دهد و عزم بر استمرار آن در آينده داشته باشد كافى است. قطعاً هدايت مستمر پروردگار براى پيمودن راه راست و استقامت بر جادة حق لازم است و انسان هيچگاه نبايد از تسويلات نفس اماره و مكر شيطان ايمن باشد. ولى بايد دانست اين نگاه كه اطمينان كافى كسب بكنيم و بعد اقدام كنيم نشان از نوعى وسواس عملى دارد. يقيناً ما در هيچ تصميم‏گيرى اطمينان كامل به آينده به دست نمى‏آوريم نه از خود و نه از ديگران و نه از محيط و شرايط نمى‏توان آسوده خاطر بود و ضمانت صددرصد براى تحصيل نتيجه صادر كرد. بسيارى از عوامل از اختيار ما خارج است. ما در حيطة اختيار خود وظيفه داريم و نبايد اين احتمالات مانع از اقدام و حركت ما شود. وظيفة ما اين است كه عوامل‏اختيارى را تا حدود متعارف مرتب سازيم و با اميد به رحمت الهى و تفويض امر به او كار را آغاز كنيم. در موضوع مورد بحث نيز آنچه تحت اختيار ما و مسئوليت ما است تحصيل شرايط و عزم بر استمرار آن است و پس از آن اميد به هدايت الهى و رحمت او به بيان ديگر ما همانگونه كه احتمال اشتباه خود را در آينده روا مى‏دانيم گمان به خدمت و تأثير خود نيز داريم چگونه آن احتمال منشأ تصميم ما باشد ولى اين اطمينان اثرى نبخشد؟