طلبه، مخصوصا در نقطهای که اختیار بیشتری برای تنظیم برنامهی تحصیلی و آموزشی خود پیدا میکند. بسیار مستعد گرفتارآمدن به بحران تصمیمگیری است. از این رو باید در همان سالهای آغازین طلبگی یک توانایی بسیار ارزشمند را کسب کند؛ توانمندی «برنامه ریزی» و «مدیریت توان خویشتن». او باید در تنظیم بهینهی فعالیتهای زندگی به «خودشکوفایی» برسد و «نظام» ضرورتها و وظایف خود را به دست آورد.
این نوشتار به غرض اعطای بینش کلی نسبت به هویّت طلبگی و برنامهریزی صحیح به طلاب اراده شده و به اصلاح پارهای از تصورات، مفروضات و انتظارات پیشین طلبه که ناشی از آشنایی سطحی با حوزه است، میپردازد.
در فصل اول این دفتر به بازشناسی مفهوم «برنامه» و اصول حاکم بر آن پرداخته شده و در فصل دوّم «هویت طلبه، موقعیّت و نیازهای او» مورد بحث قرار گرفته و در فصل سوم با ضرب اطلاعات دو فصل پیشین «برنامهی زندگی طلبه» ارائه شده است.
دانلود کتاب با فرمت
PDF
جلد 1 -
جلد 2
دانلود کتاب با فرمت word
جلد 1 -
جلد 2
این کتاب که به هدف تبیین عالم طلبگی و ترسیم فضای عمومی فعالیتهای حوزوی نوشته شده مخاطب را در قالب نامهای صمیمانه با هویت صنفی روحانی، رسالتهای حوزه و اهداف طلبگی، تیپشناسی طلاب موفق و ناموفق آینده کاری طلبه، آسیبها و آفتهای پیش روی طلبه آشنا میسازد.
دانش آموختگان علوم دينی پس از چند سال تحصيل در حوزه و يك دوره آشنايی با فقه اسلامی، غالباً در پوششی ويژه و متفاوت از ساير مردم به لباس روحانيت در مىآيند. اين لباس به رغم پيشينة طولانی، هنوز در معرض پرسشهی فراوانی قرار دارد.
كاوش بری يافتن پاسخ اين نگرانيها، بری طلاب نوعی تأمل در سبك و سيرة زندگی است و قطعاً از تلاش بری رازگشايی از عبارات دشوار برخی از متون كم بهاتر نيست. به علاوه، تراكم اين نگرانىها در جان انسان، به مرور ايمان و اعتقاد قلبی او را به راهی كه مىرود و كاری كه مىكند مىفرسايد و ارمغانی جز تزلزل شخصيت و آشفتگی خاطر ندارد. اين بررسىها بری فرد فرد طلاب ضرورت شخصی و بری جامعة اسلامی در شرايط امروز ضرورت اجتماعی دارد. روحانيت شيعه كه امروز از داخل و خارج در معرض هجوم انواع شبهات و انتقادات قرار گرفتهاست بايد در فاصلة زمانی كوتاهی فلسفة پيدايش، سرّ حضور، رسالت نهايی، كيفيت عمل و منطق خود را بری عموم تبيين كند و تودة انبوه نگرانىها را با بحث نظری يا اقدام عملی حل و رفع نمايد.
این کتاب بدون آنکه ادعای پاسخ به همه سؤالات مربوط به لباس روحانیت را داشته باشد باب گفتگو در این موضوع را در قدم نخست گشوده است و تلاش کرده بهرههای این لباس و ضرورت آنرا برای نظام روحانیت بنمایاند و ابهامهای موجود را رفع نماید.
جوان،
از آن روز که به بلوغ میرسد، به موازات رشد جسمی و عقلی، فطرت آرمانخواهی و
حقیقتطلبی در وجودش شکوفا میگردد و در جستجوی کمال و سعادت، حرکتی نو میآغازد.
این تقاضای درونی که شعلههای بلند جوشش را در او برمیافروزد، با دو مانع جدی
روبرو است؛
1 -
ناآگاهی و ناآشنایی از این که برای تکامل چه باید کرد؟
2 -
نیروهای مزاحم و سرکشی که او را به سوی هوسها میکشاند.
تلاش
این دفتر بر آن است تا مهمترین نگرانیهای جوان را در حرکت به سمت کمال بررسی کند،
مهمترین ابهامها و سؤالهای او را پاسخ گوید، راهنمای خوبی برای او در تشخیص درست
مسیر باشد، منطق و فلسفه زندگی را به خوبی به او بنمایاند و او را در پیمودن این
مسیر برانگیزد.
عمدهترین مقصود این دفتر، ارائه پیام خودشناسی است و اگر توانسته باشد قدمی در
شناسایی مخاطب به خود برداشته باشد، خویش را کامیاب و موفق میپندارد. حکایت آن کس
که خود را و کمال خود را و ظرفیتها و داراییها و سرمایههای خود را و راه رسیدن
به کمال را نشناخته است حکایت آن جوجه عقابی است که زیر بال مرغ خانگی و لابلای
جوجههای او سر از تخم در آورده بود. در میان آنها به دنبال دانههای کوچک، به روی
خاک میدوید، با آنها بازی میکرد و گاه گاهی نیز با تلاش و زحمت اندکی پرواز
میکرد. تا این که بر فراز آسمان بلند پرنده تیز پرواز عجیبی زیبا و ستودنی دید. او
هرگز نمیتوانست بپذیرد که آن پرنده بلند مرتبه موجودی از جنس اوست. جوجه عقاب اگر
میدانست چه میزان قابلیت رشد و استعداد «شدن» در او نهفته، چه بالهای قدرتمندی
برای اوج گرفتن، چه چنگالهای توانایی برای شکار کردن، چه منقار تیزی برای دریدن و
چه چشمهای نافذی برای دیدن در اختیار دارد، هرگز به زندگی عادی خود رضایت نمیداد
و به پستی و خواری قناعت نمیکرد.
روشن
است که صِرف توجه به خود و آشنایی با استعدادها و توانمندیها نیز برای رسیدن کافی
نیست، حرکت برای یافتن کمال و رسیدن به قله، نیاز به تحمل رنج و چشمپوشی از
پارهای لذتها و مبارزه با نیروهای مزاحم دارد. اما بیتردید این خودشناسی
انگیزهای پایدار در دل پدید میآورد که رنج سفر را میزداید و تلخی مبارزه را به
شیرینی تبدیل میکند.
انسان در دالان بلند تاریخ همیشه به دنبال کشف حقیقت بوده است. دیدن و دانستن و فهمیدن آرزوی دیرین همه انسانها است. همه آدمیان در مقابل علم و در مقابل اهل دانش به صورتی کاملاً طبیعی و در عین حال ناخودآگاه کرنش میکنند. عالمان همواره در میان انسانها محترم و موجّه بودهاند. منابع دین اسلام از آیات قرآن کریم و روایات امامان معصومعلیهم السلام به صراحت و مکرر اهمیت «علم» را گوشزد کرده و به علمآموزی و دانشاندوزی سفارش کردهاند. تأسیس حوزههای علمی مومی و تخصصی از آغاز پیدایش اسلام بر پایه همین سفارشها و فرمانها بوده است. محیط جامعه اسلامی دائما از نشاط علمی برخوردار بوده و در میان خود دانشمندان و فرزانگان فراوان پرورده است و بر اثر این نشاط علمی تا سالیان دراز بر فراز قلههای دانش و ارزش قرار داشته است. امروز نیز راز موفقیت دنیای اسلام و تشکیل تمدن بزرگ اسلامی در بازگشت به دانش نهفته است.
ذخایر معرفت اسلامی علاوه بر صورت معروف دانش که همگان از آن آگاه و با آن آشنایند، سخن از دانشی دیگر و صورتی برتر به میان آورده و بدینترتیب ذهنها و دلها را مشتاق کشف آفاقی فراتر ساخته است. دریافت این دسته از آیات و روایات و درک کامل محتوای آن با دشواری روبهرو است. گویا زبان این عبارات زبان مأنوس و مألوف ما نیست و در برخود آغازین ابهام و غرابت و پیچیدگی سخت نمایان است. مؤلف در این اثر کوشیده است تا با بیان مقدمات لازم و استفاده از مثال و تمثیل از این دشواری فروکاهد و تفسیر سادهای از این دسته عبارات ارائه دهد.
گرچه مؤلف در این نوشتار رسالت ابتدایی خود را توصیههای اخلاقی و معنوی ندانسته است، اما بدون تردید آشنایی با مفاهیم ماورایی و آفاق فراطبیعی شوق و طراوتی وصفناپذیر برای حرکت و انگیزشی فراوان برای رفتن و شدن در اعماق جانها پدید میآورد.
اداره تهذیب و تربیت مدارس علمیه قم در راستای رسالت علمی و عملی خود این اثر را به طلّاب علوم دینی و جامعه اندیشوران و دانشیان تقدیم میدارد و از خداوند منّان توفیق دانشجویی و معناگرایی برای همگان خواستار است.
انسان به ستوه آمدهی معاصر که دچار سرگشتگی و انحطاط اخلاقی و گمکردگی معنای زندگی است، امروز بیش از هر زمان به دنبال نظام اخلاقی قابل اعتمادی است که جامع و منسجم، مدلّل و متقن، کارآمد و پاسخگو، روشن و معنابخش و سرانجام شورانگیز و حرکت خیز باشد و بیتردید، پاسخ پرسشها و دوای دردهای او را تنها در آخرین آیین توحیدی و اخلاق مینوی آن میتوان باز جست. بر این پایه، عزم همگانی اخلاق پژوهان فرهیخته مسلمان برای تعمیق و گسترش و نوآمدسازی تحقیقات اخلاق اسلامی ضروری است.
برای توسعه علم اخلاق سه مرحلهی بازشناسی، بازنگری و بازسازی باید به دقت طراحی و اجرا شود؛ در گام نخست، میراث به جای مانده از اندیشوران گذشته، شناسایی، طبقهبندی، توصیف و تحلیل گردد تا از رهگذر آن تسلط کافی بر شیوههای تحقیقی، منابع، پیشفرضها، ادبیات، میدان و زاویهی دید و دلمشغولی و دستآوردهای ایشان حاصل آید. بیشک تألیف کتابشناسیهای توصیفی تحلیلی سنگبنای چنین عمارتی خواهد بود. کتابشناخت اخلاق اسلامی که سبکی جدید در کتابشناسی توصیفی تحلیلی به شمار میرود، به غرض ارایة بیشترین و مهمترین اطلاعات لازم از برجستهترین آثار مکاتب چهارگانة اخلاق اسلامی به محققان این عرصه، تألیف شده است.
برای دیدن فهرست کتاب به سایت زیر مراجعه کنید
پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، گروه اخلاق و تربیت http://isca.ac.ir
